Giorgio Castriota Scanderbeg nip i Gjergj Kastriotit dhe bir i Gjonit u l lind rreth vitit 1477. I rritur në oborrin e Mbretërisë së Napolit, i riu u bë shpejt pjesë e gardës mbretërore të Ferrantes d’Aragona. Përtej shkëlqimit të oborrit, djaloshi shërbeu si emisar diplomatik në Perandorinë Osmane. Misionet e tij mbroheshin nga pretekste modeste. Blerje qensh gjuetie në Vlorë apo dërgim dhuratash si shpendë grabitqarë për Sulltan Bajazitin II, por mbartnin mesazhe të fshehta politike midis dy fuqive.

Viti 1500 shënoi kthesën e madhe në jetën e tij. Ndërsa Mbretëria e Napolit lëkundej nga kërcënimi francez, Giorgio vendosi të ndiqte thirrjen e gjakut dhe të nënës së tij, Irene Brankoviç, duke braktisur Mbretin Federico për t’u drejtuar drejt Venedikut. Venediku, i përfshirë në luftë me osmanët, kërkonte të shfrytëzonte famën e brezit të Kastriotëve për të ndezur një kryengritje në Arbëri.

Populli arbëror, siç shkruanin kronikanët e kohës, e priste ardhjen e tij “si shpëtimtar”.

Por udha drejt atdheut u pengua nga burokracia dhe diplomacia cinike e Republikës së Venedikut. Për muaj të tërë gjatë vitit 1500, djaloshi mbeti i bllokuar në ishullin e San Giorgios, i pranishëm në procesionet e Senatit, ndërsa premtimet për trupa e para shtyheshin për shkak të bisedimeve të fshehta të paqes mes Venedikut e Portës së Lartë.

Më në fund, në shkurt të vitit 1501, Giorgio u nis drejt Lindjes me dy anije, pak fëmijë e ushtarë stratiotë. Më 5 mars 1501, ai hyri fitimtar në Lezhë, ku flamuri i Shën Markut u ngrit mes brohoritjeve të popullatës dhe fisnikëve si Stefan Dukagjini. Me ardhjen e tij, në mbarë rajonin nga Lezha e Shkodra shpërtheu shpresa për çlirim.

Mirëpo, idealizmi i Gjergjit të Ri u përplas ashpër me pragmatizmin politik. Kur Venediku nënshkroi paqen me osmanët në vitin 1503, Lezha iu dorëzua Perandorisë Osmane. Mospagesat, braktisja nga Venediku dhe përplasjet me providitorin Antonio Bon e shtynë Gjergjin drejt një veprimi të dëshpëruar: një natë me shi të marsit 1503, ai u largua nga Lezha për t’u strehuar te sanxhakbeu osman i Shkodrës.

Arkivat veneciane të viteve më pas raportuan se ai pranoi konvertimin fetar, por Giorgio nuk u dorëzua. Dokumentet e vitit 1524 e tregojnë atë ende në rajonin e Lezhës, duke lozur një lojë të rrezikshme diplomatike mes osmanëve e venecianëve, në një përpjekje të fundit për të rimarrë zotërimet e tij atërore.

I mbetur pa mercenarë dhe pa trashëgiminë feudale të familjes në Itali, jetëshkrimi i Giorgio Castriota Scanderbeg të Riut mbeti ai i një princi tragjik. Jeta e tij qe një përpjekje e pashtershme për të rindërtuar arritjet e stërgjyshit të tij, ku zgjedha osmane dëshmoi se për të, rënia në fushën e betejës apo qëndrimi në Arbëri do kishte më dinjitoze se kthimi në Itali si i mundur.

Autori: Dr. Alessandro Castriota Scanderbeg, president i “Qendrës së Studimeve Skënderbejane”. Botuar në numrin 4 të vitit 2018 të gazetës “Le Radici”, një revistë mujore mbi aktualitetin dhe kulturën italo-shqiptare.